Home / Gidsen / Voeding

Foliumzuur, jodium en vitamine D: belangrijke voedingsstoffen in het eerste trimester

NRedactie Nova · 6 min leestijd

In de vroege zwangerschap zijn foliumzuur, jodium en vitamine D de voedingsstoffen waar het vaakst over wordt gesproken. Ze ondersteunen de vroege ontwikkeling van de hersenen en de ruggengraat, de werking van de schildklier en de botgezondheid. Veel verloskundigen en artsen in Nederland raden aan om zo vroeg mogelijk over supplementen te praten, vooral als je voeding beperkt is of je een schildklieraandoening hebt.

De eerste 13 weken van de zwangerschap zijn een periode waarin veel lichaamssystemen zich vormen. Daarom komen drie voedingsstoffen zo vaak ter sprake: foliumzuur, jodium en vitamine D.

Dit artikel is alleen bedoeld als informatie en vervangt geen gesprek met je verloskundige of arts. Welke supplementen bij jou passen, hangt af van je voeding, je bloeduitslagen en je medische geschiedenis, vooral als je een schildklieraandoening hebt.

Waarom foliumzuur belangrijk is

Foliumzuur is de synthetische vorm van foliaat, een B-vitamine. Voldoende foliumzuur innemen vóór de zwangerschap en in de vroege zwangerschap verlaagt het risico op neurale buisdefecten. Dat zijn ernstige afwijkingen van de hersenen en het ruggenmerg.

De neurale buis vormt zich heel vroeg, vaak voordat veel mensen weten dat ze zwanger zijn. Daarom wordt foliumzuur meestal al vóór de zwangerschap besproken of zodra de zwangerschap is bevestigd.

  • De CDC en ACOG adviseren 400 microgram (0,4 mg) foliumzuur per dag voor de meeste mensen die zwanger zouden kunnen worden.
  • Als je een verhoogd risico hebt, bijvoorbeeld door een eerdere zwangerschap waarbij een neurale buisdefect was, kan je zorgverlener een hogere dosis adviseren.
  • Foliaat ondersteunt ook de aanmaak van rode bloedcellen en de celgroei, die in de vroege zwangerschap erg actief zijn.
Overleg met je zorgverlener voordat je zelf meer dan de standaarddosis foliumzuur gebruikt. Hoge doses kunnen een vitamine B12-tekort verhullen, dus de juiste hoeveelheid hangt af van je risico.

Waarom jodium belangrijk is

Jodium is nodig voor de aanmaak van schildklierhormonen. Deze hormonen helpen de hersenen en het zenuwstelsel van de baby zich ontwikkelen, vooral in het eerste trimester.

Je jodiumbehoefte stijgt tijdens de zwangerschap, omdat je lichaam zowel jou als de baby ondersteunt. ACOG adviseert 220 microgram jodium per dag tijdens de zwangerschap. Veel prenatale vitaminen bevatten jodium, en je zorgverlener kan een supplement voorstellen als je voeding deze behoefte niet dekt.

  • Je jodiuminname kan laag zijn als je geen gejodeerd zout gebruikt of zelden vis of zuivel eet.
  • Heb je een schildklieraandoening, dan bepaalt je zorgverlener apart of jodium voor jou geschikt is.
  • Te veel jodium kan ook de werking van de schildklier beïnvloeden, dus gebruik geen supplementen met hoge doses tenzij je zorgverlener dat adviseert.
Controleer het etiket als je al een prenatale vitamine gebruikt. Jodium zit er vaak in, maar niet altijd.

Wat je over vitamine D moet weten

Vitamine D helpt je lichaam calcium op te nemen en ondersteunt de botgezondheid. Tijdens de zwangerschap speelt het ook een rol bij de werking van het immuunsysteem en de botontwikkeling van de baby.

Er bestaat geen plan dat voor iedereen past. Je vitamine D-gehalte hangt af van zonlicht, voeding, huidskleur, seizoen, lichaamsgewicht en of een bloedtest een tekort laat zien.

  • In de VS is de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid tijdens de zwangerschap 600 IE (15 microgram). Veel prenatale vitaminen bevatten een deel of het hele bedrag.
  • Zorgverleners controleren vitamine D vaak als je weinig buiten komt of als het risico op een tekort groter is. Hogere doses worden meestal bepaald op basis van bloedonderzoek.
  • Het is niet aan te raden om zonder medisch advies zeer hoge doses te gebruiken, omdat vitamine D tot onveilige niveaus kan ophopen.
Als je nierziekte, calciumproblemen hebt of andere medicijnen gebruikt, overleg dan met je zorgverlener voordat je vitamine D gaat gebruiken. Je plan moet mogelijk worden aangepast.

Hoe dit er in de praktijk vaak uitziet

In de vroege zwangerschap draait de zorg meestal om een duidelijk basisplan in plaats van veel losse supplementen. Dit betekent vaak een prenatale vitamine, aangevuld met extra supplementen die zijn gekozen op basis van je voeding en bloedonderzoek.

  • Foliumzuur, als belangrijkste voedingsstof voor preventie in het begin van de zwangerschap.
  • Jodium, als dit niet voldoende uit je voeding of prenatale vitamine komt.
  • Vitamine D, vooral als een tekort waarschijnlijk is of door een test is bevestigd.

Wanneer je met je zorgverlener over supplementen moet praten

In sommige situaties is een vroege bespreking van je voeding extra belangrijk.

  • Een schildklieraandoening of behandeling voor een schildklierprobleem.
  • Een eerdere zwangerschap waarbij een neurale buisdefect was.
  • Een beperkt dieet, een veganistisch eetpatroon of ernstige misselijkheid en braken.
  • Een laag vitamine D-gehalte in een bloedtest.
  • Meerdere supplementen tegelijk, wat kan leiden tot een dubbele inname van sommige voedingsstoffen.
Sommige prenatale vitaminen bevatten al een deel of alle van deze voedingsstoffen. Overleg met je zorgverlener voordat je een tweede product met dezelfde ingrediënten toevoegt.

Waarschuwingssignalen

Supplementen veroorzaken zelden op zichzelf noodsymptomen. Sommige klachten vragen echter om snelle medische hulp.

  • Ernstig of toenemend braken waardoor het moeilijk wordt om te eten of te drinken.
  • Klachten die op schildklierproblemen kunnen wijzen, zoals duidelijke vermoeidheid, een snelle hartslag, trillen, ongewone slaperigheid of sterke angst.
  • Ernstige pijn, bloedverlies of een plotselinge verandering in hoe je je voelt, in elke fase van de zwangerschap.
  • Ongewone reacties na het starten van een supplement, zoals huiduitslag, zwelling of buikpijn.
Bel meteen je zorgverlener of ga naar de spoedeisende hulp bij bloedverlies, ernstige pijn, flauwvallen of ademhalingsproblemen, ongeacht welke vitamines je gebruikt.

Kort samengevat

Foliumzuur, jodium en vitamine D zijn de drie voedingsstoffen die in de vroege zwangerschap het vaakst ter sprake komen. Foliumzuur helpt neurale buisdefecten voorkomen, jodium ondersteunt de schildklier en de hersenontwikkeling van de baby, en vitamine D ondersteunt de botten en de algemene gezondheid. Het beste plan hangt af van je voeding, je bloedonderzoek en je persoonlijke risicofactoren, dus vraag je verloskundige of arts welke supplementen bij jou passen.

Lees meer

Volg je zwangerschap in Nova

Groei week voor week, een klachtenlogboek en een verslag voor je arts.

Te downloaden in de App Store

Alleen algemene informatie; dit vervangt geen advies van je arts of verloskundige.